Bir Mukaddime’nin Mukaddimesi İbn Haldun ve İslam Düşüncesi

I?bn Haldun (732/1332-808/1406), I?slam kültür havzasında birçok ilmî disiplinin kurumlas¸tıg?ı bir tarihsel kavs¸akta, özellikle tarih ilminden beslenerek, felsefî bir ilim kurmus¸, fakat dig?er yandan da klasik anlamında I?slam felsefesinin ana damarını olus¸turan Mes¸s¸âiler’e kars¸ı bir konumda yer almıştır. Bu açıdan düs¸ünürün belli bir sınıfa yerles¸tirilmesi oldukça zor olmakla birlikte, önemli olan umran ilminin olus¸umunda hangi ilmî geleneklerden beslendig?ine dikkat edilerek, kendisinden önceki düs¸ünsel mirasın derinlig?ini kavrayabilmektir. Bu çalıs¸ma çok biles¸enli olan bu etkinin önemini bütüncül bir s¸ekilde deg?erlendirerek kavrayabilmeye is¸aret etmeyi amaçlamıs¸tır.
Tarihten siyâsetnâmeye, fıkıhtan felsefeye dek bir dizi ekolün etkisiyle, I?bn Haldun’un özellikle de I?slam felsefesinden ve Mes¸s¸âiler’den ne s¸ekilde etkilendig?ini ve tasavvuf gibi dig?er alanlara olan bakıs¸ açısının da kendi durdug?u yeri belirlemekte ne s¸ekilde etkili oldug?unu açıg?a çıkarmaya çalıs¸an bu aras¸tırma, I?bn Haldun’un umran ilmini, I?slam kültüründeki hemen tüm ilimleri dikkate alarak –özellikle de terminoloji bag?lamında ve felsefî açıdan da ciddi bir yön deg?is¸iklig?i ile- ne s¸ekilde kurdug?unu önemli bir ölçüde açık hale getirmis¸tir.