Kalbin Acayip Halleri

Mu¨minin kalbi temizdir, orada parlayan bir kandil vardır.
Kâfirin kalbi ise kararmış ve [hakikatten] yu¨z çevirmiştir.
Hz. Muhammed [sav]
Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbu¨ ‘Acâibi’l-Kalb” bölu¨mu¨nu¨n tercu¨mesidir. Gazzâlî, insanın iç du¨nyasını anlamanın ilk adımı olarak kalp, rûh, nefis ve akıl kavramlarını ele alır. Ona göre kalbin hâllerini bilmeyen kimse, nefsin tuzaklarını fark edemez ve aklın rehberliğinden gereği gibi faydalanamaz. İç du¨nyasını tanımayan kişi ise dış du¨nyanın cazibesine kolayca kapılır ve savrulur.

Eser, kalbin bazen nura bazen karanlığa açılan hâllerini insanın iç mu¨cadelesi u¨zerinden ortaya koyar. Kalbi arındıran yollar, onu karartan sebepler ve bu su¨reçte zikrin, murakabenin ve ilmin rolu¨ ortaya konur. İnsan bedeninin gıdasının su ve çeşitli besinler olması gibi kalbin gıdası da itminân ve su¨kûnettir.
Nitekim Kur’ân’da, “Biliniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” buyurularak bu hakikate işaret edilir.