Müslümanlarda Tarihyazımı

Tarih, sadece gec¸mis¸te yas¸anmıs¸ olayların bir do¨ku¨mu¨ mu¨du¨r yoksa bir toplumun kendini ins¸a etme ve anlamlandırma bic¸imi mi? I?slam medeniyeti, vahyin nu¨zulu¨nden imparatorlukların ku- rulus¸una uzanan su¨rec¸te, gec¸mis¸i kaydetmek ic¸in muazzam bir hafıza mekanizması gelis¸tirmis¸tir.

Chase F. Robinson, Mu¨slu¨manlarda Tarihyazımı adlı bu temel eserinde, I?slam tarihc¸ilig?inin ko¨kenlerine inerek sadece “ne” yazıl- dıg?ını deg?il “nasıl” ve “neden” yazıldıg?ını da mercek altına alıyor. Yazar, I?slam’ın tes¸ekku¨l ve klasik do¨nemlerinde ortaya c¸ıkan tarihsel metinleri birer bilgi kaynag?ı olmanın o¨tesinde u¨retildik- leri toplumun sosyal, siyasi ve dini^ dinamiklerini yansıtan canlı belgeler olarak okuyor. Kitap, so¨zlu¨ ku¨ltu¨ru¨n esneklig?inden yazılı ku¨ltu¨ru¨n otorite- sine gec¸is¸i, ka^g?ıdın yaygınlas¸masının bilgi u¨retimindeki devrimci rolu¨nu¨ ve ulemanın “isna^d” sistemiyle gec¸mis¸i nasıl bir hakikat rejimine do¨nu¨s¸tu¨rdu¨g?u¨nu¨ titizlikle inceliyor. Taberi^’den I?bn Hal- du^n’a, Mes’u^di^’den I?bnu¨’l-Esi^r’e kadar bu¨yu¨k tarihc¸ilerin eserlerini; sarayların himayesi, mezhep c¸atıs¸maları ve mes¸ruiyet arayıs¸ları ekseninde yeniden deg?erlendiriyor.

Kadir Purde’nin yetkin c¸evirisiyle Tu¨rkc¸eye kazandırılan bu eser, I?slam tarihini sadece siyasi olaylar bu¨tu¨nu¨ olarak okumak deg?il o olayların nasıl bir “tarih” ha^line geldig?ini, Mu¨slu¨manların gec¸mis¸ algısını ve zamanı kaydetme tutkusunu anlamak isteyenler ic¸in vazgec¸ilmez bir bas¸vuru kaynag?ıdır. Mu¨slu¨manlarda Tarihyazımı, gec¸mis¸in sesinin gu¨nu¨mu¨ze nasıl ulas¸tıg?ını sorgulayan her okur ic¸in ufuk ac¸ıcı bir rehber nitelig?inde.