Omurgasızlaştırılmış İspanya: Millî Kimliğin Yitirilişi

Modern zamanların önde gelen filozoflarından José Ortega y Gasset, Omurgasızlaştırılmış İspanya kitabında ülkesini acımasız bir şefkatle mercek altına alır ve 20. yüzyılın başındaki İspanya’yı tüm sorunlarıyla masaya yatırır. Eser, İspanya’nın hastalığını “partikülarizm” kavramıyla açıklar. Bununla kastedilen, sadece herhangi etnik bir grubun bağımsızlık isteği değildir. Filozofa göre asıl korkunç olan partikülarizm, toplumun su geçirmez bölmelere ayrılmasıdır.
Bu eseri sadece İspanya’nın hâli pürmelalini anlatan bir inceleme sanmak büyük bir yanılgı olacaktır. Zira Ortega y Gasset’in biyolojik bir metafordan yola çıkan bu çalışması, bir milletin biyografisi gibi görünse de aslında modern toplumların nasıl dağıldığını ve çözüldüğünü gözler önüne sermektedir. Nitekim Ş. Teoman Duralı, Gasset’ten ilham alarak Türkiye’nin durumunu eleştiren bir çalışma ortaya koymuştur.
Okuru kendi toplumuna, kendi “omurgasına” ve kendi “yarınına” bakmaya zorlayan Omurgasızlaştırılmış İspanya, derin bir buhranın ve yön kaybının pençesindeki her ülke için sarsıcı bir uyarı niteliğindedir.